فایل word نقد و بررسی دیوان سید رضی ره

    —         —    

ارتباط با ما     —     لیست پایان‌نامه‌ها

... دانلود ...

 فایل word نقد و بررسی دیوان سید رضی ره دارای 289 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد فایل word نقد و بررسی دیوان سید رضی ره  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

مقدمه

موضوع: برای شناخت و شناساندن شخصیتهای برجسته علمی, یکی از بهترین روشها بررسی آثار مکتوب آنان است که بازتاب آرا و اندیشه ها و تجلیگاه علم و دانش آنهاست از آنجائیکه شناخت دقیق افکار و اندیشه های هر یک از بزرگان  می تواند چراغ روشنگری فراروی نسل جوان باشد ما را بر آن داشت تا برای تحقق این آرمان مقدس, دست به دامن آسمان پرستاره ی علم ادب ببریم تا چراغی برگیریم.
لذا در این کهکشان, ستاره ای را رصد کردیم که هرچند غبار غرض ورزی وجهل آمیخته با گذشت زمان, چهره ی عالمتاب او را تا حدودی پوشانده است و آنگونه که شایسته شخصیت او بوده برای جهان علم و ادب شناخته نشده است.
 وی شخصیت بی نظیری است که با داشتن مناصب فقاهت و زعامت و نقابت علویان و مناصب مختلف سیاسی, هیچگاه شیفته مظاهر و زخارف دنیوی نشد و لذا بواسطه ی اتصال به حقیقت هستی, اهل دل بود. عاطفه ی سرشار, روحیه ی حساس, وقریحه ی وقاد او باعث گردید که برای بیان حقایق و ثبت وقایع سلاح قدرتمند خود را بکار گیرد و در جهت تحقق اهداف و آرمانهایش گوش به ندای دل دهد که نتیجه آن اشعار نغز و دلنشین و سخنان زیبای اوست که دیوان شعری با چنین گلهایی فراهم آورد. با توجه به اینکه دیوان اشعار این نادره ی دوران بازتاب اندیشه های عمیق و آئینه ی تمام نمای سلوک عرفانی اوست ایجاب می کند که برای شناسایی اندیشمند فرزانه و شاعر گرانمایه, دیوان اشعار او را درکنار آثار گرانبها و ارزشمند فقهی و کلامی اش کاملاً مورد نقد و بررسی علمی و ادبی قرار گیرد.
 اهداف: لذا در این کار تحقیقی هدف ما بر آن بوده است که آرا  و اندیشه های یگانه ی دوران را از میان اثر ارزنده ی ادبی اش( دیوان اشعار) مورد ارزیابی و نقد بررسی قرار داد  تا از میان اشعار به بازخوانی نظریات و افکار عالمانه ی    « شاعر فقیه» بپردازیم. بنابراین در شناخت ابعاد شخصیتی این ادیب گرانقدر نیازمند آن هستیم که پاسخ های قانع کننده ای در قبال پرسش های زیر داشته باشیم:
1-    نحوه ی تجلی افکا رو اندیشه های رضی در دیوان چگونه بوده است؟
2-    تأثیر شریف رضی بر ادبای پس از خود و ادبیات عرب به چه میزان بوده است؟
3-    جلوه های انتساب به دودمان علوی و میزان تأثیر آن بر شخصیت وی چقدر می  باشد؟
4-    گردآورنده نهج البلاغه واقعاً کیست؟ و تأثیر آن بر ادبیات عرب چگونه و تا چه اندازه ای بوده است؟
فرضیه ها:
 با توجه به اینک رضی یک فقیه برجسته و آشنا به ظرایف علوم اسلامی است ولی اشعار خود را مرکب اندیشه های علمی و ادبی و مباحث فلسفی قرارداده و برای بیان مقاصد وتشریح مسائل علمی و عملی بهره های فراوان از آن برده است و در هر جائی که نیاز بوده  به طرح مباحث اخلاقی و مبانی فلسفی انسان شناسی و معادشناسی پرداخته است. سبک منحصربه فرد او در هجویات نمونه ی بازر اخلاق اسلامی است. و یا غزلهای عاری از وصف« می» و توصیف نوازندگان و خوانندگان زیباروی, حاکی از محتوای مکتب و تعالیم عرفانی وی است.
 وی با تأسیس اولین دانشگاه مدرن علوم اسلامی و تربیت شاگردان فاضل و فقهای نامداری چون شیخ  طوسی(ره) و نگارش و گردآوری کتاب گوهربار
« نهج البلاغه» تأثیر انکارناپذیری بر ادبیات جهان اسلام و عرب و ادبای پس از خود برجای گذاشت. لذا او با این اقدام خدمت ارزنده ای به جهان ادبیات و علم و اندیشه ی بشری نمود. ولی کار پرثمر او دچار تردید واقع شده و در برخی از محافل سخن از گردآورنده و یا نگارنده نهج البلاغه به میان می آید که او واقعاً کیست؟
 ما نیز د راین مجموعه با توجه به اسلوب نگارش نهج البلاغه و تطبیق آن با سبک نوشتاری رضی در کتابهای ماندگارش و با بیان دلایل وشواهد و قرائن ثابت نمودیم که افتخار گردآوری نهج البلاغه همچنان برای رضی بوده و خواهد بود.
 انتساب رضی به خاندان علوی وشرافت ذاتی این خاندان باعث گردید که نیروی عجیبی در رضی بوجود آید و چنان مقتدرانه پا به عرصه گذاشت ک در مطالبه ی علنی حقوق خانوادگی خویش در امر خلافت از هیچ مقامی و منصبی هراس به دل نداشت و لذا جسورانه خلیفه ی عباسی را مورد خطاب قرار می دهد و گاهی هم خواسته های قلبی خود را در قالب ستایش پدر به منصه ی ظهور می رساند.حتی برای ابراز انزجار از خلافت عباسی به خلیفه ی فاطمی که در جد و مرام تا اندازه ای با او مشترک بوده اظهار علاقه و محبت می کند.
مرثیه های رضی هم از این خواسته ی او خالی نیست و شاید اوج قدرت او در نکوهش خلافت اموی و عباسی باشد. وی در ضمن سوگنامه های حضرت سیدالشهدا (ع) با شیوه ای نو, به بیان وقایع تاریخی و ستم های قدرتمندان غاصب می پردازد.
 محتوا:
 پایان نامه ی حاضر در قالب دو باب تدوین شده است که در باب اول به بررسی اوضاع اجتماعی و ادبی قرن چهارم پرداخته که در این فصل علاوه بر بررسی اوضاع سیاسی و اجتماعی, به نقش آل بویه در حرکت فکری و فرهنگی قرن چهارم و مظاهر فرهنگی و ادبی این قرن در قالب محصولات فرهنگی نظیر: شعر, نثر, نقد و علم لغت می پردازد.
 در فصل دوم این باب به بررسی زندگی نامه ی سیدرضی از ولادت تا وفات می پرازد که در این میان به شجره نامه ی او , پدر, مادر, و فرزندان بطور کامل توجه شده است و مطالب مفصلی را در باره مقام و منزلت پدرش سیدابواحمد موسوی و نقش اصلاح گرانه ی او در جامعه آن روز و وساطت میان خلفا و سلاطین و بزرگان آورده ایم  و در ضمن نکاتی هم درقالب همین بحث درباره ی خصوصیات اخلاقی او بیان کردیم.
 در ادامه ی سخن از اساتید و مشایخ رضی و تربیت یافتگان مکتب او و نقش مجتمع عظیم علمی, فرهنگی «دارالعلم» در نهضت فکری و تأسیس مجامع شبیه به آن بطور مفصل بحث شده است. رضی در کنار مناصب و مشاغل رسمی و اشتغال کامل, دست از تدریس و تألیف برنداشت و لذا علاوه بر بیان اسامی تألیفات و فعالیتهای علمی و بررسی شاگردان از اثربسیار ارزشمند او« نهج البلاغه» هم غافل نشده و لذا به بررسی نگاره ها و پژوهش های صورت گرفته در زمینه ی نهج البلاغه و پاسخ به شبهات مطرح شده درباره ی متن و گردآورنده آن نیز پرداخته ایم.
 در باب دوم که به موضوع اصلی تحقیق مرتبط می شود به بررسی ونقد دیوان اشعار رضی و نسخه های خطی کتابخانه  های ایران و جهان می پردازد و دیوان اشعار او را از جهت محتوایی با استفاده از مفاهیم و مضامین وموضوعات قصاید مورد نقد کامل قرار می دهد.
 این باب از شش فصل به ترتیب موضوعات شعری و حجم آنها تدوین یافته است که در هرکدام از این فصول,  با طرح مباحثی به بیان ابعاد و ویژگی ها و ساختار و موضوع و مضامین قصاید دیوان و قالبهای شعری پرداخته ایم که عبارتند از: مدایح, رثا و سوگنامه ها, فخرو حماسه, غزلیات و حجازیات, هجویه ها و پند و اندرزهای حکیمانه.


فهرست
مقدمه      7-1
باب اول
اوضاع سیاسی, اجتماعی فرهنگی و ادبی دوران سید رضی
فصل اول: اوضاع سیاسی, اجتماعی و ادبی                     29-9
بخش اول: اوضاع سیاسی                                 9
بخش دوم: اوضاع اجتماعی                                 15
بخش سوم: اوضاع فرهنگی و ادبی                         19
الف: نقش آل بویه در  نهضت فکری و ادبی قرن چهارم                 21
ب: مظاهر فرهنگی و ادبی قرن چهارم                         22
1- شعر                                         23
2- نثر                                         27
3- نقد                                             28
4- علم لغت                                        28
فصل دوم: سید رضی شاعری از تبار علی(ع)                 77-30
بخش اول: زندگینامه ی سید رضی
الف: ستاره ای از افق بغداد                                 30
ب: شجره نامه                                     31
1- پدر( ابواحمد)                                     32
2- مادر( شیرزنی از تبار ناصرللحق)                        37
3- ناصر کبیر یا فاتح مازندران                            38
ج: روزگار وصل و غنچه های پیوند                         39
د: غروبی نابهنگام                                     41
هـ: ویژگیها و خصوصیات بارز اخلاقی رضی                     44
بخش دوم: زندگی علمی, ادبی و اجتماعی سیدرضی        
الف: اساتید و مشایخ رضی                                 49
ب: دانش آموختگان و تربیت یافتگان و روایت کنندگان مکتب رضی         56
ج: مجتمع علمی« دارالعلم» یا اولین دانشگاه علوم اسلامی             58
د: مناصب (نقابت, قضاوت, ریاست « امیرالحاج»                61
هـ: تألیفات                                        63
1-    شعر( دیوان اشعار)                                64
2- سیره نویسی                                     65
3- رسائل( مجموعه ی مکاتبات)                            65
4- فقه                                         65
5- نحو                                        65
6- تفسیر                                         66
الف: حقائق التأویل فی متشابه التنریل                        66
ب: معانی القرآن                                     66
7- بلاغت                                         67
الف: تلخیص البیان فی مجازات القرآن                         67
ب: نهج البلاغه                                    67
ب1: گردآورنده ی نهج البلاغه واقعاً کیست؟                    68
 ب2: ادبیات نهج البلاغه                                 74
ب3: پژوهش های دانشمندان در اقیانوس نهج البلاغه                 75
باب دوم:           
 نقد و بررسی دیوان سیدرضی                         256-78
فصل اول: دیوان رضی                                 79
الف: نسخه های دیوان در کتابخانه های ایران و جهان                 85
ب: شروح یا نگاره هایی بر دیوان                             89
ج: اغراض و موضوعات موجود در دیوان                     90
فصل دوم: مدایح                                     92
الف: ممدوحان رضی                                 94
ب: ساختار قصیده های مدح                             109
ج: مضامین و مفاهیم مدیحه های رضی                         114
ج1: شجاعت                                         114
ج2: بخشش و بخشندگی                                 116
ج3: خردورزی و نیک اندیشی( عصاره ی چهار خلیفه)                119
ج4: مقام ومنزلت اجتماعی                                 121
ج5: تبریک اعیاد و مناسبتها                             124
ج6: بلیغان در نگاه بلیغ                                 125
مدیحه های رضی در یک نگاه                             126
فصل سوم: رثا « سوگنامه»                            130
الف: افرادی که شاعر در سوگ آنها مرثیه سرایی کرده است            133
ب: فرهنگ عاشورا در سوگنامه های حسینی (5 مرثیه با بررسی محتوایی آنها) 138
ج: غمنامه ی مادر و تجلیل از مقام و منزلت زن مسلمان                153
د: بررسی ساختار سوگنامه های رضی                         158
هـ : مضامین و موضوعات سوگنامه ها                         162
هـ 1: سرانجام و سرنوشت انسان                             164
هـ 2: پدیده ی مرگ و تأثیر آن بر مرثیه های رضی                 165
هـ 3:بزرگداشت و بیان فضائل متوفی                         167
هـ 4: تسلیت و همدردی با بازماندگان متوفی                     171
هـ 5: اعلان جنگ با مرگ                                 172
هـ 6: تجلی رثای دوران جاهلیت در سوگنامه های شاعر             173
نقد وبررسی سوگنامه های سید سوگوار                         174
فصل چهارم: فخر و حماسه                             178
الف: بررسی ساختار فخریات                             181
ب: مضامین فخریه های رضی                             182
ب1:افتخار به اصل ونسب( شجره ی طیبه)                    183
ب2: شاعری الگو در میدان اخلاق و عمل                     189
ب3: قله ی عظمت در کوهسار ادب                         195
ج: ابعاد و ویژگی های فخریات رضی                         197
د: مقایسه ای میان فخریه های رضی و متنبّی                     200
فصل پنجم: غزلیات و حجازیات                             204
ترانه های سرزمین یار( حجازیات)                            206
الف: بررسی ساختارغزلیات                                210
ب: مضامین وموضوعات غزلهای رضی                         213
ج: ابعاد و ویژگی های غزلهای رضی                         215
حجازیات یا ترانه های سرزمین یار:                        218
 الف: ساختار ترانه های سرزمین یار( غزلهای حجازی)                218
متن و ترجمه غزل« لیله السفح»                            219
نقد وبررسی غزل« لیله السفح»                            224
برگزیده غزل« یا ظبیه البان...»                            229
ب: بررسی مکانهای سرزمین حجاز در حجازیات                 232
ج: مضامین و موضوعات غزلهای حجازی                     233
د: جایگاه حجازیات و تأثیرآن بر ادبیات عرب                     234
فصل ششم: هجویات                                 237
الف: موضوعات و مضامین هجوهای رضی                     238
1) هجو اخلاقی                                     238
2) هجو سیاسی                                     240
ب: نمونه هایی از هجویات رضی                             241
فصل هفتم: پند و اندرز و حکمتها            
الف: نمای کلی حکمتهای رضی                             243
ب: نمونه هایی از سخنان حکیمانه ی رضی                     244
زبده البحث (چکیده پایان نامه به زبان عربی)                    249
منابع                                            265
چکیده انگلیسی                                    269

 

منابع

1- قرآن کریم
2- ابن ابی الحدید, شرح نهج البلاغه, داراحیا التراث العربی, ج 1
3- ابن اثیر (عزالدین الجزری) – الکامل فی التاریخ, دار صادر و دار بیروت چاپ 1996 م. نسخه ی دارالفکر 1978 م.– ج 7 و ج 9
4- ابن جوزی (ابوالفرج عبدالرحمن بن علی بن محمد بن علی), المنتظم فی تاریخ الملوک و الامم, مطبعه دار المعارف, الطبعه الاولی, 1939 هـ.
5- ابن خلّکان (ابوالعباس شمس الدین احمدبن محمدبن ابی بکر), وفیات الأعیان, تحقیق شیخ محمد محی الدین عبدالحمید, مکتبه النهضه المصریه الطبعه الاولی, 1984 م.
6- ابراهیمی (دکتر محمود), شرح فارسی دیوان ابوالعلا معرّی (سقط الزند) دانشگاه کردستان, چاپ اول, 1381 هـ.
7- ابراهیم نژاد (محمد), سید رضی بر ساحل نهج البلاغه, چاپخانه سپهر, چاپ اول بهار 1382 هـ.
8- امینی (علامه عبدالحسین), الغدیر, دارالکتاب العربی بیروت, لبنان, ج 4.
9- امینی (علامه عبدالحسین) شهیدان راه فضیلت ترجمه ی شهدا الفضیله.
10- امینی (دکتر شیخ محمد هادی), الشریف الرضی, موسسه نهج البلاغه, چاپخانه شمشاد, چاپ اول, 1408 هـ, 1366 ش.
11- ابوعلیوی (حسن محمود), الشریف الرضی, دراسه عصره و أدبه, مؤسسه الوفا , بیروت, لبنان, الطبعه الاولی, 1406 هـ. 1986 م.
12- امین (سید محسن), اعیان الشیعه, دارالتعارف للمطبوعات, بیروت, 1403هـ. ج 2.
13- بغدادی (ابوبکر احمدبن علی الخطیب), تاریخ بغداد, دارالکتب العلمیه, بیروت, لبنان, ج 2.
14- بروکلمان (کارل), تاریخ الادب العربی, ترجمه ی عبدالحلیم النجّار دارالمعارف, الطبعه الثانیه, 1968 م. الجز الثانی.
15- تهرانی (علامه آغا بزرگ), الذریعه الی تصانیف الشیعه, طبعه النجف, العراق, الطبعه الاولی, 1959 م.
16- الثعالبی (ابومنصور), یتیمه الدهر فی محاسن اهل العصر, دارالکتب العلمیه, بیروت 1403 هـ.
17- الشریف الرضی (ابوالحسن محمد), دیوان الشریف الرضی, داربیروت, 1403 هـ.
18- الشریف الرضی (ابوالحسن محمد) دیوان الشریف الرضی, صنعه أبی حکیم الخبری, الدکتور عبدالفتاح الحُلو, الجمهوریه العراقیه, وزاره الاعلام,         الجز الثانی, و الطبعه الاولی, 1977 م.
19- الشریف المرتضی (ابوالقاسم) دیوان السید المرتضی, تحقیق رشید الصفار, داراحیا الکتب العربیه 1958 م.
20- شهرستانی (هبه الدین), پیرامون نهج البلاغه, ترجمه ی ماهو نهج البلاغه, مترجم سید عباس اهری, بنیاد نهج البلاغه.
21- حسن (محمد عبدالغنی), تلخیص البیان فی مجازات القرآن, داراحیا الکتب العربیه, 1955 م.
22- الحلّی (الشیخ عبدالحسین) مقدمه کتاب حقائق التأویل, منتدی النشر, الطبعه الاولی, بغداد, 1936 م. ج 5
23- حکیمی (استاد محمد رضا), دانش مسلمین, دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
24- حنّا الفاخوری, الجامع فی تاریخ الأدب العربی – الأدب القدیم, دارالجیل, بیروت, لبنان, بدون تاریخ.
25- خلیل (جرّ), فرهنگ لاروس, ترجمه ی سید حمید طبیبیان, مؤسسه انتشارات امیرکبیر, تهران 1375 هـ ش.
26- صبحی صالح, نهج البلاغه امام امیرالمؤمنین علی (ع), دارالاسوه للطباعه و النشر, قم, 1381 هـ. ش.
27- صدر (سید حسن) تأسیس الشیعه لعلوم الاسلام.
28- زیدان (جرجی), تاریخ آداب اللغه العربیه, دارمکتبه الحیات, بیروت, چاپ دوم, 1978 م. ج 2
29- ذهبی (حافظ) العبر فی خبر من غبر, دارالکتب العلمیه, بیروت, لبنان, ج 2.
30- عباس (احسان), الشریف الرضی, دار بیروت, 1959 م.
31- عبدالزهرا حسینی (الخطیب), مصادر نهج البلاغه و أسانیده, مطبعه القضا , النجف الاشرف, الطبعه الاولی 1965 م.
32- دوانی (علی), سید رضی مؤلف نهج البلاغه, دفتر انتشارات اسلامی, چاپ سوم, 1364 هـ.
33- دیلمی (مهیار), دیوان, احمد نسیم, مؤسسه النور للمطبوعات, بیروت, لبنان, 1420 هـ. 1999 م.
34- متز (آدم) الحضاره الاسلامیه فی القرن الرابع الهجری, ترجمه ی محمد عبدالهادی, الطبعه الثالثه, بدون تاریخ, الجز الاول
35- محی الدین (عبدالرزاق), شخصیت ادبی سید مرتضی, ترجمه ی ادب المرتضی, ترجمه ی جواد محدثی, موسسه انتشارات امیرکبیر, چاپ اول, چاپخانه ی سپهر, 1373 هـ ش.
36- محی الدین (عبدالرزاق), ادب المرتضی من سیرته و آثاره, مطبعه المعارف, بغداد, الطبعه الاولی, 1957 م.
37- المعجم الوسیط, تألیف مجموعه ی نویسندگان, مکتب نشر الثقافه الاسلامیه, الطبعه الخامسه, 1416 هـ. 1374 هـ. ش, فی جزئین.
38- مبارک (محمد زکی عبدالسلام) النثر الفنی فی القرن الرابع الهجری, مطبعه السعاده, الطبعه الثانیه, 1934 م.
39- مبارک (محمد زکی عبدالسلام) عبقریه الشریف الرضی, بیروت لبنان, 1403 هـ.

لینک کمکی